Mustafa TATARHAN Gönderdi. Tüm Haberler »

Mustafa TATARHAN Acil Olarak Hastaneye Başvurulması Gereken DurumlarKoroner Kalp Hastalığı, By-Pass » By-Pass Cerrahisi Nedir?

Kalbi besleyen damarlarda aniden ya da yavaş yavaş meydana gelen tıkanıklık sonucu, kalbe yeterince oksijen ve besin maddeleri ulaşamadığından kalb beslenememektedir. Kalbi besleyen tıkalı damarlardaki tıkanıklığın ilerisine vücudumuzdaki bazı damarları kullanarak kanı ulaştırma işlemine bypass cerrahisi denmektedir.

Bypass kelimesi köprüleme ameliyatı olarak da algılanabilir.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Kullanılan Yedek Damarlar Nelerdir?

Bypass cerrahisinde kullanılan yedek damarlar sıklıkla, göğüs kafesi içinde yer alan meme atardamarı, koldaki atardamar, mide atar damarı, karın duvarı atar damarı ve bacaklardaki toplardamarlardan oluşmaktadır. Kullanılan yedek damarların değeri bypass yapıldıktan sonra açık kalma yada tekrar tıkanma süresine göre belirlenmektedir. Buna göre sırasıyla en değerli damar göğüs kafesi içindeki meme atardamarı olup 10 yıllık açık kalma oranı % 95, koldan aldığımız atardamarın % 85 ve bacaklardaki toplardamarların %60 civarındadır. Kullanılacak damarlar hastanın yaşına, göğüs kafesinin sağlamlığına, şeker hastalığına, mesleğine göre değişkenlik gösterebilmektedir.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Kimlere By-Pass Yapılır?

Göğüs ağrısı ve nefes darlığı şikayeti olan bireylere, kalp anjiosu dediğimiz kalbi besleyen damarların ilaçlı madde ile görüntülenmesi sonuçunda tıkanıklıklar tespit edilmektedir. Bu tıkanıklıkların tipine ve derecesine göre tedavi şekli ilaçla, balonla damar açma, damar içine stent denilen genişletici metal yerleştirme yada bypass cerrahisi şeklinde değişkenlik göstermektedir. Bypass cerrahisi; balona yada stente uygun olmayan damar tıkanıklığı olan hastalara uygulanmaktadır. Tıkalı olan tüm damarlara genellikle bypass yapılabilir. Fakat kalbi besleyen damarlarında çeşitleri olup buna görede bypass kararı değişkenlik gösterebilir. Kalbi besleyen damarlar sol ana damar, sol inen damar, sol kıvrım yapan damar ve sağ ana damar şeklindedir. Bunlardan sol ana damar ve sol inen damarın daha başından itibaren tıkanıklıkları çok önemli olup tek başına tıkalı olmaları bile ameliyat için kriterdir. Bunun haricinde herhangibir 3 damar tıkanıklığı, sol inen damar tıkanıklığı ile birlikte kalp kasılma fonksiyonlarında bozulma ve ek olarak herhengibir damar tıkanıklığı ameliyatı gerektirir. Şeker hastalarında genellikle çok damar tutulumu olup, tıkanıklığın derecesi ve tipi kötüdür .Çoğunlukla balon yada stentle tıkanıklık açılamaz ve bypass cerrahisi için aday hastalardır.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Nasıl Yapılır?

Bypass cerrahisinde temel prensip kanı tıkanıklığın ötesine ulaştırmaktır. Ameliyattan önce cerrah hastanın anjio filmini seyrederek kalp üzerindeki hangi damarların tıkalı olduğunu anatomik olarak tespit eder. Kullanacağı yedek damarların hangi tıkalı damar için hazırlanması planını yapar. İki operatör doktor , bir hemşire ve bir pompacı (kalp durdurulduğunda kalbin işini yapan makinayı çalıştıran kişi) ameliyat ekibi için idealdir. Hasta uyutulup mikrop öldürücü solüsyonlarla temizlendikten sonra steril örtülerle örtülür. Göğüs kafesi özel testere ile açıldıktan sonra, kalbe gelen ve kalpten çıkan büyük damarlara çok özel maddelerden yapılmış hortumlar yerleştirilir. Bu hortumlar kanı pompalayan ve oksijenlendiren cihaza bağlanır. Kalp üzerindeki tıkalı damarlar üzerinde rahat ve düzgün ameliyat yapmak için hareket halindeki kalp durdurulur, akciğerler söndürülür ve hasta pompa cihazına bağlanır. Vücuttaki tüm organlar pompa ve oksijenatör cihazı ile kanlanır. Durdurulan kalp üzerindeki tıkalı damarlar tespit edilip, tıkanıklığın ötesindeki damar üzerine delik açıp kullanacağımız yedek damarın bir ucu çok ince iğne ve özel iplerle dikilir. Yedek damarın diğer ucu ise kalpten çıkan ana atar damarının üzerine açılan delike dikilerek kan akımı sağlanır. Tüm damarlar takıldıktan sonra kalp ve akciğerler çalıştırılırak pompa-oksijenatör cihazından ayrılarak göğüs kafesi tel sütürlerle dikilir ve ameliyata son verilir.

Alternatif olarak uygun hastalarda kalbi durdurmadan çalışan kalpte pompasız bypass cerrahisi uygulanabilir.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Ameliyat Öncesi Hazırlık Nasıl Olur?

Ameliyat öncesi safhada hasta hem psikolojik hemde labaratuvar olarak hazırlanır. Mevcut hastalığının hayati önem taşıdığını, anjıo sonuçuna göre hangi damarların tıkalı olduğunu ve nasıl bir ameliyat tekniği uygulanacağı cerrah tarafından izah edilir. Bypass cerrahisinin risklerinden mutlaka bahsedilmelidir. Bu cerrahi için normal olgularda ölüm riski % 3 ve altındadır.

Gerekirse psikiyatri konsültasyonu alınarak rahatlatıcı ve stress azaltıcı ilaç tedavisi başlanır.

Rutin laboratuvar tetkikleri ve fizik muayene açısından hasta en az 2 gün önceden hastaneye başvurmalıdır. Genel durumu , ek hastalıkları ve infeksiyon bulunup bulunmadığı incelenir, ilaçları düzenlenir. Aspirin ve coumadin gibi kanı sulandırıcı ilaçlar 5 gün önceden kesilerek gereken hastalara cilaltı enjeksiyonu şeklinde kanı sulandırıcı ilaçlar başlanır. Ameliyatta kullanılmak üzere önceden belirlenen kan grubuna göre 4 günlük 4 ünite banka kanı ve ameliyattan hemen sonra kullanılmak üzerede vericiden ameliyat günü alınacak 2 ünite taze kanın temini için gerekli hazırlıklar kan bankası ile koordineli olarak yapılır.

Sigara kulanımı, akciger hastalığı hikayesi ve 60 yaşın üstündeki hastalara solunum fonksiyon testleri uygulanır. Geçirilmiş beyin damar hastalığı ve boyun şah damarında dinlemekle üfürümü olan hastalar ve 70 yaşın üzerindeki hastalarda mutlaka boyun damarı ultrasonu yapılır.

Tüm tetkikler tamamlandıktan sonra ameliyattan önceki gece boyundan aşağıya kollar ve sırtta dahil olmak vücut traşı yapılarak, mikrop öldürücü cerrahi sabunla banyo yaptırılır. Ameliyat gecesi 8 saat önceden aç bırakılarak, ameliyat sabahı şeker ilaçları hariç diğer ilaçları çok az su ile verilir. Hastanın üzerindeki tüm metal eşya ve protez dişleri çıkartılarak, heyecanını ve stresini azaltmak maksadıyla kalçadan yapılan enjeksiyondan 30 dk sonra hasta ameliyat salonuna alınır.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Ameliyat Sonrası Yoğun Bakım

Hasta ameliyatheneden yoğun bakıma alındığında uyuyor vaziyettedir ve bu periyod yaklaşık 4-6 saat sürer. Yoğun bakımdaki hastanın tüm yönleri ile yaşamsal fonksiyonları moniterde takip edilir. Solunum yollarına takılan tüp vasıtası ile solunum cihazına bağlıdır. Göğüs kafesinden çıkan ameliyat sonrası bir miktar kanmanın vücuttan atılması için genelde 2 adet dren bulunur. Yaklaşık 6-8 saat sonra uygun kriterler sağlanırsa solunum yolundaki tüp çıkartılarak hasta solunum cihazından ayrılır. Hastada gelişebilecek akciğer tembelliği için solunum fizyoterapisi yapılır. Solunum fizyoterapisi derin nefes alma ve nefes verme şeklinde tüp içerisinde bulunan topları havaya kaldırarak yapılır. 24 –36 saat sonra göğüs kafesi içinde biriken kanlar boşalır ve kanama şüphesi yoksa drenler çekilerek hasta klinik servisteki odasına gönderilir. Kilo tartımı yapılarak fazla kiloların atılması için gerekli ilaç tedavisi planlanır.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Taburcu Olduktan Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bypas ameliyatı olan hastalar ortalama 5-7 gün sonra taburcu olurlar. Oysa hastalar genelde biraz daha kalayım ve tam iyileşeyim psikolojisi ile hastahaneden geç taburcu olmayı arzu ederler. Halbuki ne kadar temiz olursa olsun tüm hastanelerde enfeksiyon tehditi vardır ve evinizde bulacağınız sakin ve huzurlu ortamı size sağlayamaz. Bu maksatla genel durumu ve rutin labaratuvar tetkikleri normal hastalar gününde taburcu edilmelidirler.
Evinize çıktıktan sonra da, ziyaretçi sayınızı kısıtlamanız ve yorulduğunuzda misafirlerinizden özür dileyerek istirahata çekilmeniz önerilir.

Birçok hastada sıklıkla karşılaşılan şikayetler tamamen normaldir ve geçici bir süreçtir. Bu şikayetler ;

İştahsızlık : İştahınızın tam olarak geri dönmesi haftaları alabilir. Birçok hasta tat alma duygularında azalma ve hatta tamamen yok olma tarif eder. Hatta kimi hastalarda yemeği görme ve yemek kokusu bile bulantı hissi uyandırabilir. Bu tamamen geçici bir durum olup 1-2 haftada düzelir.

Ödem : Özellikle damar alınan bacağınızda şişlik olabilir. Bacaklarınızı kalp seviyesinin üzerinde olacak şekilde yukarı kaldırmak faydalıdır. Bu arada doktorunuzun tavsiye ettiği elastik çoraplarınızı 3 ay boyunca giymeyi unutmayın.

Uykusuzluk : Uykuya dalmakta güçlük ya da uyuduktan sonra gece yarısı uyanıp bir daha uykuya dalamamak sıkça görülür. Bazen panikle uykudan uyanabilirsiniz. Tüm bunlar zamanla geçici olup gerekirse doktorunuzun reçete edeceği düşük etkili ve kısa süreli uyku ilacı kullanabilrsiniz .

Terleme : Ameliyat sonrası dönemde fazla terleme ve düşük seviyede ateş görülebilir. Pamuklu kıyafetler tercih ediniz.

Kabızlık : Önceden kullandığınız ilaç varsa kullanmaya devam ediniz. Yoksa herhengibir yumuşatıcı kullanabilirsiniz. Meyve, meyve suyu ve posalı yiyecek tüketimini arttırmak faydalıdır.

Ruh halinizde

Yazı boyutu         

değişiklik : Kendinizi kötü ve bunalımda hissedebilirsiniz. Bu, geçici bir durum olup moralinizi bozmamalıdır.

Yaranızın üst ucunda şişlik : Bu görünüm sıklıkla hastaları rahatsız eder. 3-6 aylık zaman sürecinde geçecektir.

Ağrı : Omuz, sırt ve göğüs bölgelerinde ağrılar çok sık görülür. Reçetenizde yazılmış olan ağrı kesicilerinizden bir tane almak işe yarar. Ağrılarınızın tamamen kaybolması 4-6 hafta alabilir.

Uyuşukluk hissi : Göğsünüzün sol tarafında, damar alınan bacak ve kolda uyuşukluk olması doğaldır

YARA BAKIMI

Taburcu olduktan sonra sabun ve ılık su kullanarak duş alabilirsiniz. Yara yerlerinizi kese, sabunluk gibi araçlarla ovalamayınız. Yaklaşık 10 gün sonra dikişlerinizi aldırtın. Aksi belirtilmedikçe sadece dren dikişleriniz (koyu mavi veya siyah renkli) alınacaktır. Diğer dikişler (beyaz renkli) kendiliğinden eriyip düşecektir. Yara yerleri güneş ışıklarından çabuk etkilenir. Ameliyattan sonraki bir yıl içinde yara yerlerinizi direkt güneş ışığından koruyun. Bu dönem içinde yara yerlerinin güneş ışığına maruz kalması buraların daha koyulaşmasına yol açar. Aksi söylenmedikçe yara yerlerinize herhangi bir krem, losyon ,kolonya veya benzeri madde sürmeyin. Eğerki yara yerlerinde aşırı hassasiyet, kızarıklık, şişlik, akıntı ve sürekli ateş gibi durumlarda doktorunuzu arayın.

OTURMA VE YATMA POZİSYONU

Bacaklarınızı uzun süre sarkıtarak oturmayınız. Otururken bacaklarınızı ezecek şekilde bacak bacak üstüne atmayınız ve bacaklarınızın altına destek koyunuz . Oturma aralıklarında oda içerisinde hafif yürüyüş yapınız. Ameliyattan 10 gün sonra sırt üstü düz biçimde yatabilirsiniz . En az 3 hafta boyunca sağa yada sola yatmayınız.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Günlük Aktiviteler

Herhangi bir aktivite esnasında nefes darlığı, kalp atışlarında düzensizlik, baş dönmesi ve göz kararması, veya göğüs ağrısı hissederseniz, yakınmalarınız geçene kadar dinlenin. 20 dakika içinde yakınmalarınız geçmezse doktora başvurunuz.

Banyo : Ilık suyla duş alabilirsiniz. Yaralarınız tam iyileşinceye kadar suyun içine girmeyiniz . Aşırı sıcak su kullanmayın.

Giyim : Rahat ve geniş elbiseler giymeye özen gösterin.

Dinlenme : Hızlı iyileşmeniz için hem egzersiz hem de bunu dengeleyecek şekilde dinlenmeniz gerekir. Aktiviteler arasında dinlenin. 20-30 dakika hiçbir şey yapmaksızın oturmak da bir dinlenme şeklidir. Yemeklerden sonra egzersiz yapmadan önce 30 dakika dinlenin.

Yürüyüş : Tüm vücut ve kalp adalesinde kan dolaşımını arttıran yürüyüş size önerebileceğimiz en iyi egzersiz şeklidir. Günlük yürüyüş mesafelerinizi yavaş yavaş arttırın. Her hafta 100 metre arttırarak 2 ay sonunda günde 4-5 km yürüyüş mesafesine çıkmaya çalışın. Yürüyüşlerde düz yolu tercih edin. Yorulduğunuzda durup dinlenin. Çok soğuk ve çok sıcak havalarda yürüyüşlerinizi alışveriş merkezleri gibi kapalı yerlerde yapın. Rüzgarlı havalarda yürümekten kaçınınız.

Merdiven : Merdiven çıkmak düzyolda yürümekten daha fazla çaba ister ve genelde tüm hastaları yorar . Doktorunuz tarafından aksi söylenmedikçe merdiven çıkabilirsiniz. Yorulunca durup dinlenmeyi ihmal etmeyin. Ameliyattan sonra ilk iki ay merdiven çıkarken kollarınızdan kuvvet almayın.

Cinsel yaşam : Ameliyattan en az 1 ay sonra mümkün olduğunca dinlenmiş, rahat ortamlarda kendinizi zorlamadan cinsel aktiviteyi sürdürebilirsiniz

Arabaya binme : Yolcu olarak istediğiniz zaman arabaya binebilirsiniz. Ancak göğüs kemiğinizin kaynaması için gerekli süre olan ameliyattan sonra 3 ay boyunca araba kullanmamalısınız. Eğer uzun bir yola gidecekseniz 2 saatte bir arabadan inip 5-10 dakikalık bir yürüyüş yapın.

Ağırlık kaldırma : 3 ay boyunca 5 kilogramdan fazla bir ağırlığı, kaldırmayın, itmeyin ve çekmeyin. Herhangi bir faaliyet yaparken özellikle de bir şey kaldırırken veya tuvalette iken nefesinizi tutmaktan kaçının.

Çalışma : Hastaların büyük bir çoğunluğu ameliyattan 6-12 hafta sonra kendilerini hafif işlerde çalışabilecek kadar güçlü hissederlerr. Ancak ülkemizde kalp ameliyatı geçiren hastalara verilen rapor 3 ayı kapsar.

Sigara : Sigarayı ameliyat tarihinden itibaren kesinlikle bırakıyorsunuz ve içilen ortamda dahi bulunmuyorsunuz.

Alkol : Özel günlerde 1 kadeh şarap içebilirsiniz

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Beslenme

Sağlıklı beslenmek için diyet katı yağlardan ve kolesterolden fakir; sebze, meyve ve lifli gıdalardan zengin olmalıdır. Günlük tuz kullanımı 6 g'ı geçmemelidir.

Yağ tüketimi total enerjinin %30'u kadar (%25-35) olmalıdır.

Kolesterol ve yağ tüketimi

Kolesterol miktarı yüksek besinler, sakatat (beyin, ciğer, böbrek), tereyağ ve yumurta sarısı doymuş yağlardan da zengin olan gıdalardır. Haftada 1 yumurta sarsından fazla yemeyiniz. Yemeklerinizde doymamış yağ grubundan olan bitkisel yağları; ayçiçeği ve soya yağı tercih ediniz. Kan kolesterol seviyesinin artması bypass hastaları için önemli risk faktörüdür. Bu maksatla düzenli takip ve tedavsini önermekteyiz.Kandaki değerlerinize göre doktorunuza danışarak diyet listesi alınız.

Yağsız diyet süt ürünleri (peynir, yoğurt, süt) kullanılmalı, kuzu-koyun eti yerine daha az yağlı dana eti ile tavuk, hindi ve özellikle balık tercih edilmeli, sakatat, pastırma, sucuk, sosis, salamdan kaçınılmalıdır.

Protein, Karbonhidrat ve Lifli Gıda tüketimi

Her gün et yenilmesi gerekli değildir. Protein gereksinimi, bezelye, nohut, kuru fasulye, mercimek gibi kuru baklagillerden ve tam tahıllardan da karşılanmalıdır. Bu besinler liften de zengin olduklarından kabızlık yapmamaktadır. Baklagiller, tahıllar ve sebzeler diyette önemli bir yer tutmalıdır.

Damar sertliği hastalığında karbonhidratların da rolü olabilir. Genellikle yapılan bir hata, damar sertliğinden korunmak için diyette yağ miktarını azaltırken, karbonhidrat miktarının arttırılmasıdır. Diyetteki karbonhidratlar total kalorinin %60'ını geçmemelidir. Bu durumda, kolesterol düşerken, trigliseridlerde artma meydana gelebilir. Basit şekerler serum trigliserid düzeyini arttırmakta ve kalbi koruyan kolesterolü düşürebilmektedir . Bu nedenle saf ve rafine şekerler yerine (şeker ve şeker ilave edilmiş gıdalar) kompleks karbonhidratların nişastalı gıdaların tüketilmesi daha uygundur. Kompleks karbonhidratlar daha düşük kalorili olmalarının yanı sıra lif, mineral, protein öncüsü maddeler bakımından da zengindir.

Lifli gıdalar özellikle yüksek kolesterollü kişilerde önerilmektedir. Gıdalarla alınmak üzere günde 20-30 gr lif önerilmektedir. Yulaf ürünleri, tam pirinç (kepekli), kuru baklagiller, tam ekmek, sebzeler, meyveler liflerden zengin gıdalardır.

Koroner Kalp Hastalığı, By-Pass » Kontroller

İlk kontrol tarihinize kadar yazılan reçetedeki ilaçları düzenli ve eksiksiz olarak kullanın. İlk kontrolünüz ameliyatı yapan cerrahi ekip tarafından taburcu olduktan 1o gün sonra yapılacaktır. Sonraki kontroler 1.ay, 3.ay, 6.ay ve 1 yıl şeklinde planlanmalıdır. Ameliyattan çok uzun süreli yararlar sağlayabilmek için, kan şekeri, tansiyon, kolesterol gibi değerlerinizin doktorunuz tarafından yakından takip edilmesi ve bu bulgulara göre diyetiniz, egzersizleriniz, ilaçlarınız ve periyodik takiplerinizin düzenlenmesi gereklidir.

Ancak en önemli konu ameliyat sonrası dönemde önceki yaşantınızdaki yaptığınız hataları yapmamaktır. Bypass sonrası hayat tarzınız doktorunuzun önerdiği tarzda olmalıdır