» Osmanlı’nın ilk uçköyü ve gözetleme kulesi: YENİKÖY

Osmanlı’nın ilk uçköyü ve gözetleme kulesi: YENİKÖY

Bilecik'in merkeze bağlı en büyük köyü olan Yeniköy'ün, Osmanlı'nın ilk uç köyü ve gözetleme kulesi olduğunu biliyor muydunuz?

Yeniköy'ün tarihi ta Osmanlı'ya kadar dayanır. Bulunduğu konum itibariyle ovanın kenarında bulunan Yeniköy, Kayı Aşireti Söğüt'e yerleşmesi ile birlikte önemli bir görev üstlenir. Bizans ve Kayı'nın (Osmanlı) sınırında bulunan Yeniköy'de o döneme ait sınır taşları bulunuyor. Sınır köyü olması nedeniyle uç köy olarak adlandırılan Yeniköy’ün en önemli görevlerinden birisi de gözetleme yapmak. Osmanlı döneminde, Bizans tarafından gelecek saldırıların zamanında haber alınması için yapılan gözetleme kulelerinden birisi de Yeniköy'de bulunuyor.

Osmanlı'nın kuruluşunda önemli görevler üstlenen Yeniköy'ün asıl adı ise Cedid'tir. Cedid kelimesi Osmanlıca da yeni anlamına geliyor.

Rivayete göre, Osmanlı döneminde yeni kurulan gözetleme kulesi ve köy olduğu için Cedid adı verilmiştir.

Yeniköy'ün işgali

Yeniköy, Kurtuluş Savaşı yılarlında işgal edilir. Yunanlılar tarafından işgal edildi. Köylülerin büyük bir kısmı, mezalimden korktuğu için Sakarya Nehrinin diğer taraflarına çekilmek zorunda kalmıştır. Yunanlılar ise köye girdiklerinde köyü adeta talan ederler. Köylülerden direnenler şehit edilirler. Tarih kaynakları 3 kişinin şehit edildiğini, Yeniköy'ün kamilen yakıldığını kaydeder.

Yüzotuz haneli ve bir cami ile iki okulu bulunan Yeniköy'deki Yunan mezalimi 11 Nisan 1921 tarihli köy halkının tanzim ettiği tutunakta şu tüyler ürpertici cümlelerle anlatılmaktadır;

“1- Köyün haricinde bir harap samanlıktan maade köyün bütün evleri, bütün köy eşyasıyla birlikte yakılmıştır. Ve taş üstünde taş bırakılmamıştır.

2- Hasta olduğundan çıkamamış olan Şeyh Ahmet oğlu Ali ile Molla Halil oğlu Ali ve Alilerin Mustafa'nın validesi altmış yaşındaki Fatma kadın gayet feci bir surette şehit edilmiştir.

Bu Haberi Arkadaşlarına Göndermek ister misin ?

Yazı boyutu         

Düşmanın firarından sonra merhumların ve merhumenin naaşları köyde görülmüş ve defin olunmuştur. Zaten köyde bunlardan başka bir şey kalmamıştır.

3- Hizmette bulunan hayvanlarımızla, düşman işgalinden evvel kaçırılan ve hatt-ı harp haricine çıkarılan hayvanattan gayri acele ile çıkarılmayan ve kırlarda kalan hayvanatımızda yüzü mütecaviz koyun-keçi, 60 sığır hayvanı ve hayvanının kırda bulunmasından kaçılı lam ayan yirmi kadar araba düşman tarafından alınarak gasp edilmiştir.

4- Köy zahiresi ve yemeklikler evvelce çıkarılamamış bulunuyordu. Düşman alabildiğini almış ve mütebakisini köy ile birlikte yakmıştır. Ayrıca 100 kile arpa, 100 kile susam, 100 kile haşhaş, 100 kevgir pamuk 1100 okka eğrilmiş iplik düşman elinde mahvolmuştur...”28.

Tutanakta asıl zayiatın daha sonra arz edileceği de bildirilmektedir.

İşgalden Kurtuluş

Osmanlı'nın kuruluşunda önemli görevler üstlenen Yeniköy, yunan mezaliminin en acı hatıralarını bağrında taşımaktadır. Ancak, Türk Milleti bu kara günleri de geride bırakarak, aziz vatan topraklarını düşman işgalinden kurtarmıştır.

Tarihçiler, Yeniköy'ün kurtuluşunu şöyle naklederler;

Köylülerin mevaşi ve hayvanatını (koyun ve sığırlarını) sürüp götürmüştür. Köyler meyanında (arasında) “Yeniköy'ün hali cidden calib-i rikkat (acıma hissi uyandırıcı) ve teessürdür (üzüntü vericidir). Yeniköy'de canlı bir kedi dahi görülmemiştir. Köylü elleri koynunda başına gelen felakatin tesiriyle müterafık üzüntüyle karışık bir neşe ile askerlerimizi karşıladılar ve onların ayaklarını öpmek ve göz yaşlarını akıtmak suretiyle beyan-ı hoş amedi eylediler (hoşgeldiniz dediler). Söğüt'ten Bilecik'e güzergâhta öbek öbek tavuk tüyleri görülmüştür.

Haber Ekle Üniversite Temsilcisi Ol